Türkiye ve ABD ilişkileri 1 Mart Tezkeresi’nden sonra hiç şüphesiz ağır bir yara aldı. Bunu Çuval Hadisesi ve PKK’nın ABD işgali altındaki yükselişi izledi. 2007’den sonra Amerikan politikaları değişmeye başladı ve özellikle Obama’nın gelişiyle birlikte umutlar yeniden canlandı. “Model ortaklık” diye söze başlayan ve ilk deniz aşırı ikili ülke ziyaretini Türkiye’ye yapan Obama iyileşme konusundaki beklentileri oldukça arttırdı. Ne var ki bozulan Türkiye-İsrail ilişkileri ve Türkiye’nin İran konusunda ortaya koyduğu Batı’dan ayrılan çizgisi nedeniyle iyileşme beklenen hızda gerçekleşmedi.
Obama’nın ilk yılında ABD İsrail’i yola getirmeyi ve Filistin’de barış sürecini başlatmayı umdu. Ayrıca İran ile diyalog kurulması da masada ciddi bir opsiyon haline dönüştü. Bu nedenlerle Türkiye ile ABD arasında oluşan görüş farkları ilk yıl fazlaca kendisini göstermedi. Ancak Türkiye ile İsrail arasındaki sorunlar mavi Marmara ile birlikte kopma noktasına gelince, diğer taraftan Türkiye BM Güvenlik Konseyi’nde ABD’ye karşı İran’ın yanında el kaldırınca işin rengi hızla değişmeye başladı. Dahası içeride ciddi bir popülarite sorunu yaşayan Obama Kongre seçimleri yaklaştıkça İsrail lobisine daha bağımlı hale gelmeye başladı. Birkaç ay önce İsrail Başbakanı Netenyahu ile aynı kareye girmek dahi istemeyen Obama şimdilerde İsrail’in kucağına düşmüş gibi.

Bu tabloya bakıldığında İsrail ve İran Türkiye-ABD ilişkilerini zehirleyen iki ana kaynağa dönmüş durumda:

İsrail ile ilişkiler yeni değil. Bu bozulmayı Lübnan Savaşı’nda Türkiye’nin gösterdiği tepkiye, hatta daha öncesine götürmek mümkün. Ancak asıl dönüm noktası Davos ve sonrasında Mavi Marmara Saldırısı oldu. Davos’ta Türkiye tüm dünyanın gözü önünde İsrail’e kaldırması oldukça güç bir eleştiri (eğer saldırı değilse) getirdi. İsrail ‘one minute’u hazmedemeden Mavi Marmara Krizi geldi. Mavi Marmara’nın hemen ardından yapılan açıklamalara bakılırsa kullanılan dil savaşan iki ülke arasında dahi kullanılmayacak kadar sert. İsrail’de bazı bakanlar Başbakan Erdoğan’ı “düşman” ilan ettiler bile. İsrail’in ABD’deki uzantıları da Türkiye’ye adeta “düşman ülke” statüsünde uygulamada bulunuyorlar. İsrail dünyanın değişik ülkelerinde Türkiye ve hükümet aleyhine yazılar yazdırıyor, Washington’da ise yüzlerce noktadan Türkiye aleyhtarlığı pompalanıyor. ABD’de dış politika ve güvenlik konularının neredeyse Yahudilerin tekelinde olduğunu düşünecek olursanız Türkiye konusunda Amerikan Dışişleri’nin nasıl bir baskı olduğunu kolayca anlayabilirsiniz. Elbette tüm Yahudiler tek bir bloğu oluşturmuyor. Ancak her geçen gün dini dayanışmada bir artış yaşanıyor ve Türkiye’ye dönük karalamalar daha fazla akis buluyor. Dışişleri ve Beyaz Saray Türkiye konusundaki suçlamalara daha pragmatik yaklaşsa da Kongre ve medyada böyle bir süzgecin olmaması dikkatlerden kaçmıyor. Kongre’de ermeni ve Rum lobileri ile birleşen Türkiye karşıtı İsrail lobisi Amerikan meclisini Türkiye’nin tam karşısına yerleştiriyor.

İsrail lobisi öylesine etkili ki dış politikanın oluşumundan uygulanmasına kadar her noktada karşınıza çıkabiliyor. Bu çerçevede eğer bu konuda bir önlem alınamazsa ilişkilerde kalıcı hasarların kaçınılmaz olduğu kolayca görülmektedir.

İlişkilerde tek dert İsrail de değil. Türkiye’nin Brezilya ile birlikte İran’ı anlaşmaya ikna etmesi öylesine zor bir dönemde geldi ki Türkiye’nin ekseninin doğuya kaymakta olduğu yönündeki iddiaları besledi. İran’ı köşeye sıkıştırmak için olmadık nedenler bulan Batı tam hamle yapacakken Türkiye İran’ı hoş gösterecek bir anlaşmaya imza attı. Yapılan tüm uyarılara rağmen anlaşmanın arkasında duran Türkiye BM Güvenlik Konseyi’nde de ABD’nin karşısında yer aldı. Dahası Türkiye ABD’nin İran’a karşı aldığı tek taraflı yaptırımlara da uymayacağını açıkladı. Bir yandan İsrail Türkiye aleyhtarı kampanyalar yaparken, Türkiye’nin İran ile yakınlaştığı izlenimi ABD’de hemen herkesin aklını karıştırdı. Hatta Amerikan Dışişleri Bakanı Clinton bakanlığında düzenlediği toplantı ile Türkiye’nin ekseninin doğuya kayıp kaymadığını tartıştı.

ABD’de Türkiye hakkındaki soru işaretleri büyüyor. İsrail ve onunla bağlantılı kişi ve kuruluşların propagandaların önce soru işaretleri yarattı, şimdi ise Türkiye potaya girmeye başlıyor. Türkiye ne kadar “eski Türkiye” olduğunu söylerse söylesin, algı orada duruyor ve her geçen gün istenmeyen bir yöne doğru derinleşiyor. Daha da kötüsü Türkiye’nin İran politikasında yakın bir gelecekte ciddi bir değişikliğe gitmesi beklenmiyor. Türkiye doğru yolda ilerlediğini düşünüyor. Aynı şekilde İsrail’le ilişkilerin de İsrail siyasetinde böylesine parçalanmış sürdüğü sürece düzelmesi güç görünüyor…

Kısacası basit bir propaganda olarak başlayan “Türkiye’nin ekseni kaydı” tartışması bugün Türk-Amerikan ilişkilerine ciddi zararlar verme noktasına doğru ilerliyor. Eğer böyle devam ederse büyük bir kriz kapıda diyebiliriz. Üstelik bu kriz 1 Mart Tezkeresi Krizi’nden daha derin de olabilir. Çünkü 1 Mart’ta ABD’nin kızgınlığı vardı, şimdi ise İsrail ve ABD’deki etkili uzantılarının bilinçli ve programlı bir husümeti var. Bize sorarsanız ikincisi çok daha tehlikeli.